Byteet
Plan een gesprek
Terug naar artikelen

Managed IT / Gids

Patchmanagement uitbesteden: wat een goede SLA moet vastleggen

18 nov 20269 min. leestijd

Patchmanagement is een van de weinige beveiligingsmaatregelen die ook werkt tegen dreigingen die nog niemand heeft gevonden, en een van de dingen die een mkb-bedrijf het snelst laat versloffen. Deze gids behandelt de keuze tussen updaten, mitigeren en accepteren die NCSC zelf aanbeveelt, en wat een SLA voor patchmanagement uitbesteden moet vastleggen zodat de verantwoordelijkheid niet stilletjes verdwijnt.

Patchmanagement uitbesteden: wat een goede SLA moet vastleggen

Ergens in uw netwerk draait op dit moment waarschijnlijk software waarvoor al een update bestaat voor een kwetsbaarheid die iemand anders al heeft gevonden. Patchmanagement, bepalen welke updates wanneer en op welke systemen worden toegepast, is een van de weinige beveiligingsmaatregelen die ook werkt tegen een aanvaller die u nog niet kent, en de meeste Nederlandse mkb-bedrijven besteden dit op zijn minst gedeeltelijk uit. Deze gids laat zien wat patchmanagement uitbesteden in de praktijk betekent: wat het proces als geheel inhoudt, hoe de keuze tussen updaten, mitigeren en accepteren werkt voordat u een systeemeigenaar toezegt "we lossen het op", en wat een goede SLA moet vastleggen zodat de verantwoordelijkheid niet stilletjes tussen u en de leverancier in blijft hangen. Het is namelijk ook een van de dingen die een mkb-bedrijf het makkelijkst laat versloffen, want in de week dat u het overslaat, gaat zichtbaar niets kapot.

Wat patchmanagement precies inhoudt

Patchmanagement is geen losse taak, maar de stap 'behandelen' binnen een breder, cyclisch proces dat het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) kwetsbaarhedenbeheer noemt. NCSC verdeelt dat proces in vijf fases: beoordelen (inventariseer uw assets en scan ze op bekende kwetsbaarheden), prioriteren (ken elke bevinding een score toe op basis van blootstelling, hoe kritiek het systeem is, het actuele dreigingslandschap en de mogelijke impact), behandelen (updaten, mitigeren of accepteren), evalueren (scan opnieuw en controleer of de maatregel het risico echt heeft verkleind) en verbeteren (pak het onderliggende proces aan, niet alleen de ene bevinding). De cyclus stopt niet zodra een patch is geïnstalleerd, maar begint opnieuw met een nieuwe beoordeling. Precies daarom is "we hebben vorig kwartaal alles gepatcht" niet hetzelfde als patchmanagement hebben ingericht.

Voor een mkb-bedrijf is het eerste punt in die opsomming het belangrijkste: u kunt niet patchen wat u niet hebt geïnventariseerd. NCSC is daar expliciet over. Zonder een actueel overzicht van wat er draait, waar en op welke versie, is er geen manier om te weten waar de prioriteiten echt liggen, en dat geldt net zo goed voor een vergeten netwerkprinter met verouderde firmware als voor de server die iedereen zich wél herinnert.

Updaten, mitigeren of accepteren: de echte keuze

Zodra een bekende kwetsbaarheid opduikt, zijn er maar drie reële opties, en NCSC presenteert ze bewust als een volgorde van voorkeur, niet als een vrije keuze. Updaten is de standaardoptie en, in de woorden van NCSC zelf, altijd de beste keuze als die beschikbaar is, maar "beschikbaar" betekent niet "direct". Voordat een update wordt uitgerold, moet de systeemeigenaar afwegen wat die kan breken: het ophogen van een databaseversie kan gegevens kosten of een koppeling stuksslaan, dus die beslissing hoort bij de mensen die van het systeem afhankelijk zijn, niet bij wie die week toevallig de patchronde draait. Updates testen voordat u ze uitrolt, waar dat praktisch kan, is NCSC's eigen standaardadvies, juist omdat compatibiliteitsproblemen daardoor aan het licht komen terwijl ze nog goedkoop te verhelpen zijn.

Mitigeren is de uitwijkmogelijkheid als updaten nog geen optie is, bijvoorbeeld omdat het kwetsbare systeem in een tijdsgevoelig proces zit en offline halen deze week niet realistisch is. Mitigeren betekent het beperken van wat de kwetsbaarheid daadwerkelijk kan aanrichten: het systeem isoleren op een eigen netwerksegment, het netwerk blokkeren waar een aanval vandaan zou moeten komen, of de betreffende functie tijdelijk uitschakelen en er extra logging omheen zetten terwijl er aan een echte oplossing wordt gewerkt. NCSC is er expliciet over dat mitigeren tijdelijk is: spreek er met de risico-eigenaar een houdbaarheidsdatum voor af, en kijk op die datum opnieuw of updaten inmiddels wél mogelijk is, in plaats van de mitigatie stilletjes de permanente oplossing te laten worden.

Het risico accepteren is wat overblijft zodra updaten en mitigeren allebei geen optie zijn, meestal omdat een systeem bijna het einde van zijn levensduur heeft bereikt en er al aan een vervanger wordt gewerkt, waardoor het nog goed patchen de moeite niet meer loont voor de resterende tijd. Accepteren past alleen binnen de risicobereidheid van de organisatie zelf, en kent dezelfde eis als mitigeren: een evaluatiedatum, geen besluit voor onbepaalde tijd. Onze gids over legacy software vervangen gaat dieper in op dat eindelevensduur-scenario, inclusief het moment waarop "voorlopig accepteren" niet langer houdbaar is.

Eén advies van NCSC is het apart noemen waard: automatische updates voor gewone zakelijke software — een browser, een pdf-lezer, de handvol hulpprogramma's die iedereen heeft — breken zelden iets en besparen meer uren dan bijna elke andere instelling. Bewaar handmatige controle en testen voor de systemen waar een mislukte update echt geld kost.

Patchmanagement uitbesteden: wat hoort in de SLA

De meeste mkb-bedrijven die hier serieus naar hebben gekeken, besteden op zijn minst een deel ervan uit, en NCSC behandelt dat als volkomen normaal: de organisatie schrijft expliciet dat het mogelijk is om tools aan te schaffen of partijen in te huren om kwetsbaarhedenbeheer "gemakkelijker, effectiever en efficiënter" te maken. Wat er niet staat, is dat uitbesteden de verantwoordelijkheid laat verdwijnen. Dezelfde NCSC-tekst is daar per fase direct over: wanneer een derde partij een deel van uw kwetsbaarhedenbeheer uitvoert, is het "belangrijk dat het proces goed wordt doorlopen", en is het aan u om te controleren of de leverancier op elk onderdeel van dat proces daadwerkelijk antwoord kan geven, niet om dat aan te nemen omdat u ervoor betaalt.

In de praktijk betekent dat een kort lijstje vooraf zwart op wit zetten, in plaats van de gaten pas ontdekken zodra er iets misgaat:

  • Wie updatet wat. NCSC's eigen formulering is precies de vraag om een leverancier rechtstreeks te stellen: valt het updaten van apparaten en softwarepakketten onder uw taak, of onder die van hen? Leg het antwoord vast in de SLA, niet in een verkoopgesprek.
  • Reactietermijnen per prioriteit, niet één vaste doorlooptijd voor alles. Een kritieke, vanaf internet bereikbare kwetsbaarheid en een laagprioritaire interne hoeven niet op dezelfde klok te staan.
  • Wie de prioriteit bepaalt, en op basis van welke informatie. Als de leverancier kwetsbaarheden scoort en rangschikt, hebben ze uw context nodig — welke systemen echt kritiek zijn voor uw bedrijf, niet alleen technisch blootgesteld — en die context moet actueel blijven, niet eenmalig bij de start worden gedeeld en daarna nooit meer worden bijgewerkt.
  • Uw risicobereidheid, op papier. Een leverancier kan alleen beoordelen of een mitigatie of acceptatie redelijk is als hij weet wat u bereid bent te tolereren; anders valt elke afweging standaard terug op die van de leverancier.
  • Rapportages die u echt kunt beoordelen. Vraag wat er is getest, wat niet, en waarom — niet alleen een lijst toegepaste patches. Een gat waarvan u niet weet dat het bestaat, is precies het gat dat wordt misbruikt.

Eén detail wordt snel over het hoofd gezien: asset-inventarisatie en testdiscipline verdwijnen niet alleen omdat een leverancier het werk doet. Besteedt u uit om capaciteit vrij te maken, en niet omdat u het overzicht over uw eigen omgeving kwijt bent, houd dan — of vraag — een actueel overzicht van wat er waar draait. Dat is het enige dat u in staat stelt de rapportage van een leverancier te toetsen in plaats van die op goed vertrouwen aan te nemen.

De fouten die steeds terugkomen

Geen actuele asset-inventarisatie. Dit is het gat dat NCSC's eigen materiaal het meest noemt, en het ondermijnt ook alles wat erna komt: u kunt niet prioriteren of behandelen wat u niet weet te bestaan. Eén onbeheerde netwerkprinter met verouderde firmware is al meer dan eens de ingang geweest tot een verder goed gepatcht netwerk.

"We hebben automatische updates aan" behandelen als het hele antwoord. Automatische updates dekken de software waarvoor de leverancier zelf op een vast schema updates uitbrengt. Ze dekken niet de maatwerkapplicatie waarvan niemand de afhankelijkheden bijhoudt, of het apparaat dat nooit op de lijst is gezet.

Geen afgesproken einddatum op een mitigatie. Een tijdelijke noodoplossing zonder evaluatiedatum is precies hoe een oplossing van twee weken er stilletjes twee jaar wordt, zonder dat iemand dat ooit heeft besloten.

Aannemen dat een uitbestede leverancier een stap doet die nergens is vastgelegd. Het gat tussen "we gingen ervan uit dat zij dat deden" en "dat stond nergens in de SLA" is precies waar de verantwoordelijkheid verdwijnt — niet door kwade wil, maar omdat niemand het heeft opgeschreven.

Veelgestelde vragen

Is patchmanagement hetzelfde als kwetsbaarhedenbeheer? Nee. Patchen (updaten) is een van de drie opties binnen de fase 'behandelen' van het bredere kwetsbaarhedenbeheer, naast mitigeren en accepteren. Kwetsbaarhedenbeheer omvat ook de inventarisatie, het scannen, het scoren en de evaluatie daar omheen; patchmanagement op zichzelf is alleen het onderdeel waarbij een oplossing daadwerkelijk wordt toegepast.

Hoe vaak moeten we patchen? NCSC's eigen materiaal legt geen vaste termijn op voor elke organisatie: de frequentie van patchen en scannen moet aansluiten op wat uw processen echt nodig hebben en kunnen verwerken, niet op een kalenderregel die grondig klinkt. Belangrijker dan een getal is dat kritieke, vanaf internet bereikbare systemen merkbaar sneller worden gecontroleerd en behandeld dan iets op een geïsoleerd intern netwerk.

Betekent patchmanagement uitbesteden dat wij niet meer verantwoordelijk zijn als het misgaat? Nee. NCSC is er expliciet over dat de verantwoordelijkheid voor het goed doorlopen van het proces bij uw organisatie blijft, ook als een derde partij het werk uitvoert. Precies daarom moet de SLA zwart op wit vastleggen wie wat updatet en binnen welke termijn, in plaats van dat aan te nemen.

Wat als een systeem simpelweg niet meer gepatcht kan worden omdat de leverancier de ondersteuning heeft gestopt? Dan valt updaten weg en kiest u tussen mitigeren (isoleren of beperken) en het risico accepteren met een evaluatiedatum, of vervangen. Onze gidsen over Windows 10 einde ondersteuning en legacy software vervangen behandelen dat scenario voor respectievelijk een besturingssysteem en een maatwerkapplicatie.

Moet elk systeem in dezelfde patchcyclus zitten? Nee, en ze allemaal gelijk behandelen is zelf een van de vaakst voorkomende fouten. Prioriteit volgt uit blootstelling (is het bereikbaar vanaf internet), hoe kritiek het systeem is, en het actuele dreigingslandschap voor die specifieke kwetsbaarheid: precies de score waarop NCSC's eigen prioriteringsfase is gebouwd.

Dit van het whiteboard naar een SLA krijgen

Patchmanagement goed inrichten is onopvallend werk en krijgt zelden erkenning op de dagen dat er niets gebeurt, en dat is precies het probleem met het informeel laten. Ons team voor IT-beheer & support bouwt en onderhoudt de asset-inventarisatie waar dit hele proces op steunt, draait de cyclus van testen en uitrollen op een schema dat bij uw bedrijf past in plaats van een generieke standaard, en legt de SLA-afspraken hierboven vast in het contract in plaats van ze aan te nemen. Omdat een ongepatcht systeem vóór alles een beveiligingsrisico is, neemt ons team voor cybersecurity & identiteit de patchstatus mee in dezelfde beoordeling als de rest van uw blootstelling, in plaats van het als losse IT-huishouding te behandelen. Staat uitbesteden van uw bredere IT-support nog open in plaats van vastgesteld, dan behandelt onze gids over IT-servicedesk uitbesteden die keuze op het niveau erboven.

  • Patchmanagement
  • Kwetsbaarhedenbeheer
  • Managed IT
  • mkb

Gerelateerde artikelen